Historia

 

4. Charakterystyka gminy Łasin

. Położenie geograficzne zobacz mapka

Gmina Łasin pod względem historycznym położona jest na ziemi chełmińskiej, a pod względem geograficznym obszar należy do Pojezierza Mazurskiego, w województwie kujawsko-pomorskim. Na terenach wchodzących w skład prawobrzeżnego dorzecza dolnej Wisły, ok. 95 km od jej ujścia do Bałtyku i rozciąga się między 19006' długości geograficznej wschodniej ,a 53031' szerokości geograficznej północnej. Krajobraz polodowcowy sprawia, że teren jest dość dobrze urozmaicony. Występują tu liczne, ale niewielkie jeziora.

. Historia

Pierwsze wzmianki o Łasinie

Pierwsza informacja o miejscowości związana jest z udaną wyprawą naszego pierwszego króla Bolesława Chrobrego gdy ten w drodze powrotnej kazał wbić słupy żelazne w rzekę Osę, między Rogóżnem a Łasinem, na znak odniesionych zwycięstw i ustanowionej granicy państwa. Istnienie Łasina udokumentowane jest zapisem wykonanym za czasów króla Bolesława II Śmiałego, Który fundując Klasztor Benedyktynów w Mogilnie w 1065r.przyznał na jego utrzymanie datek w wysokości 10 grzywien pokrywanych z dochodu Łasina. Wynika z tego, że musiała tu istnieć zorganizowana osada słowiańska. Fakt ten potwierdziły przeprowadzone współcześnie badania archeologiczne i wykopaliska .Rok 1065 uznany został za udokumentowany historycznie początek osady i na tej podstawie w 1965 roku obchodzono 900-lecie swego istnienia.

Założenie grodu za panowania krzyżackiego 1298-1461

Historia Łasina, jako miasta rozpoczyna się od grudnia 1298r., kiedy mistrz krzyżacki Meinhard z Querfurtu wydaje pierwszy przywilej na założenie miasta Łasina i zezwala Janowi z Lasu na lokację miasta na prawie magdeburskim. Jan de Nemore był prawdopodobnie potomkiem braci Mateusza lub Jakuba. Na podstawie tego przywileju Jan z Lasu (z łac. De Nemore) dostał na założenie miasta ziemie położone wokół jeziora Łasińskiego. Obszar ziem przeznaczonych dla Miasta nie był szczegółowo określony i obejmował tereny od Rogóżna do wsi Arnolda z Wałdowa. W dziedziczną własność dostał wspomniany Jan 15 włók ziemi, urząd sołtysa oraz prawo do pobierania 1/2 opłat za rozprawy sądowe. Każda dziesiąta włóka wolna była od wszelkiej daniny, a od reszty włók po 15 latach bezpłatnego użytkowania Łasin miał opłacać na św. Marcina po pół denara i po dwie kury. Jezioro Łasińskie z dopływami pozostało własnością Zakonu. W 1407r. wielki mistrz Krzyżacki Konrad von Jungingen wydał przywilej zgodnie z którym miasto miało płacić na zamek tylko czynsz roczny i zwolnione było z jakichkolwiek innych świadczeń. Żaden z wyżej wymienionych dokumentów nie zachował się do dnia dzisiejszego. W 1410r. zostały one wraz z innymi dokumentami ukryte w ziemi gdzie zniszczyła je wilgoć. dokonano tego na wieść o zbliżających się wojskach Władysława Jagiełły. Pomimo zwycięstwa pod Grunwaldem Łasin wraz z przyległymi ziemiami pozostał przy Zakonie. Nie został on zdobyty przez wojska polskie. W wojnie 13-letniej Łasin wielokrotnie był oblegany przez wojska polskie, ale miasto broniło się dzielnie i dopiero w roku 1461 w dniu Wszystkich Świętych został zdobyty.

Pod panowaniem polski 1461-1772.

Zdobycie miasta nie oznaczało że, sytuacja uległa całkowitemu rozwiązaniu. Dopiero w 1466r w Toruniu doszło do pokoju między Polską a Zakonem na mocy którego Polska otrzymała Ziemię Chełmińską. Zygmunt Stary nadał 16 lipca 1526 r. w Gdańsku nowy przywilej, który potwierdził wszystkie inne przywileje i dekrety nadane miastu za czasów krzyżackich. W XVII wieku w okresie potopu szwedzkiego w roku 1628 został zniszczony i ograbiony kościół. Na początku XVIII w. miasto przeżyło wielkie klęski, wielkiego spustoszenia dokonała dżuma. W 1719 r. wybuchł wielki pożar, który zamienił miasto w pogorzelisko. Udało się uratować tylko 17 domów mieszczących się przed Bramą Szynwałdzką zwaną też Malborską.

W okresie rozbiorów 1772-1918. Łasin został przyłączony do Prus. Miasto było wtedy bardzo zaniedbane i podupadłe. Jak wykazują badania z tamtego okresu w mieście żyło wtedy 472 osoby, a domów mieszkalnych było niespełna 77. Handlu nie było, toteż żywność kupowano z pobliskiej Gardeji. Nie pędzono także wódki ani piwa tylko kupowano je na targu. Łasin stawał się coraz bardziej podobny do wsi. W roku 1833 na prośbę samych mieszkańców zostały mu odebrane prawa miejskie. Stan taki nie trwał długo gdyż władze pruskie dołożyły wszelkich starań, aby miastu przywrócić świetność. Powtórne nadanie praw miejskich nastąpiło w 1860 r. Łasin po ich przywróceniu zaczął na nowo tętnić życiem. Łasin w okresie Powstania Listopadowego i Wiosny Ludów nie odegrał znaczącej roli. Przyczyną tego słabego ruchu narodowego było zagęszczenie osadników niemieckich, a także obecność pobliskiej twierdzy grudziądzkiej obsadzonej wojskiem pruskim. Po wygranej przez Prusaków wojnie z Francją w 1870 r. Łasin przeżył prawdziwie wielkie odrodzenie. w roku 1886 wybudowano nawet linię kolejową o długości 15 km. łączącą Łasin z Malborkiem. Największy swój rozkwit miasto przeżywało za burmistrza Chruścielewskiego, który doprowadził do wybudowania w 1893 r. wieży ciśnień i wodociągów, a 1900 r. gmachu magistratu miejskiego. W późniejszych latach wybudowano także gazownię i zmieniono oświetlenie ulic z naftowego na gazowe. Ostatnim burmistrzem był Hans Rietz, który piastował swój urząd w latach 1905-1920. Niemcy za jego kadencji wybudowali przy ul. Grudziądzkiej swój "Dom Towarzystwa", aby w ten sposób odłączyć się od obywateli narodowości polskiej. Podstawą egzystencji mieszkańców Łasina na przełomie XIX i XX wieku było rzemiosło: kowalstwo, piekarstwo, kuśnierstwo i krawiectwo. W dniu 25 lutego 1909 r. założono Bank Ludowy w Łasinie, który został zarejestrowany w Sądzie Powiatowym w Grudziądzu 4 marca 1909 r. Przez swoją działalność i świadczone usługi bank odegrał wybitną rolę w utrzymaniu polskiego stanu posiadania gdyż tanimi i długoterminowymi kredytami zasilał polskie rzemiosło, kupiectwo i rolnictwo. W późniejszym okresie został przekształcony w Bank Spółdzielczy.

Odzyskanie niepodległości

Z chwilą zakończenia I wojny światowej Łasin po prawie 150 latach zaborów i rządów pruskich powrócił ponownie do macierzystych ziem polskich. Teoretycznie miasto powtórnie wcielono do Polski od 23 lipca 1920 r. komisarycznym burmistrzem miasta był Stefan Tomczyński, Który pełnił tą funkcję nieprzerwanie do 1 września 1939 r.

W okresie między wojennym w Łasinie i okolicy, oprócz katolików, mieszkali także protestanci.
W 1938 roku społeczność ta liczyła około 700 osób. Obecnie budynek dawnej świątyni luterańskiej zajmuje Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury. Mniejszą grupę stanowili baptyści. W owym okresie mieszkało tu niewielu greko-katolików i wyznawców religii Mojżeszowej. W 1922 r. osiedliły się w Łasinie siostry Felicjanki. Pięć lat później zorganizowały one ochronkę dla dzieci, zajmując się także jej prowadzeniem. Ochotnicza straż pożarna rozpoczęła swoją działalność 29 styc
znia 1920 r. Prezesem  obrano ówczesnego burmistrza. Co stało się tradycją po dzień dzisiejszy.

Gmina współcześnie

Gmina Łasin obecnie zajmuje powierzchnię 13.860 ha i liczy ponad 9 tyś mieszkańców.

Przemiany ustrojowo - gospodarcze na początku lat dziewięćdziesiątych spowodowały niekorzystne zmiany. Upadło wiele przedsiębiorstw państwowych, w których produkowano głównie przetwory rolne, w ich miejsce powstały nieliczne zakłady prywatne głównie usługowe    i handlowe. Upadek zakładów państwowych doprowadził do gwałtownego wzrostu bezrobocia o charakterze strukturalnym, doprowadzając w konsekwencji do zubożenia znacznej części społeczeństwa, zarówno mieszkańców miasta jak i wsi. Atuty gminy to atrakcyjne warunki wypoczynku nad Jeziorem Zamkowym. Istnieją dobre połączenia komunikacyjne i dobra łączność telefoniczna. Miasto posiada dobrą oczyszczalnię ścieków, uzbrojone tereny pod budownictwo mieszkaniowe i przemysłowe.

 

 

GMINA ŁASIN W LICZBACH

Liczba ludności ogółem

9032

W tym kobiet

4536

Miasto

3521

Liczba ludności w wieku produkcyjnym

6213

Ludność czynna zawodowo

5524

Wskaźnik bezrobocia

24%

Długość dróg

197 km

W tym wojewódzkich i krajowych

111 km

gminnych

86 km

 herb.gif (9807 bytes)

W 1998 roku Łasin obchodził 700 lecie nadania praw miejskich. Z tej okazji zatwierdzono nową flagę i herb miasta nawiązując do najstarszego herbu oddającego tradycje miasta. Najstarszy herb w kształcie tarczy posiadał trzy barwy: czerwoną, białą i czarną. Głowa świętego    Jana w polu między  dwoma drzewkami dębu nawiązuje do związku miasta
z klasztorem w Mogilnie, którego patronem jest święty Jan Ewangelista. Herb ten wielokrotnie wcześniej pojawiał się na pieczęciach miasta.

Oświata.

Szkolnictwo podstawowe zostało przejęte przez samorząd w 1993 roku. Obecnie po zmianach w sieci szkół, funkcjonują 4 szkoły podstawowe i 2 gimnazja w których uczy się łącznie ponad 1300 uczniów. W jedynej szkole średniej uczy się 350 uczniów.

szkola2.jpg (6515 bytes)

Gimnazjum nr2 w Jankowicach.

Adresy stron WWW. Na których można znaleźć informacje o gminie Łasin.

 

http://www.lasin.pl

http://www.osp.lasin.pl

http://www.beczkopol.com.pl

http://www.sgk.pl/osplasin

http://www.powiaty.torun.com.pl